Pamięć o Leopoldynie Staweckiej – weterance powstań śląskich

Uroczystość była okazją do przypomnienia niezwykłej historii Leopoldyny Staweckiej, pochodzącej z Bochni, oraz do oddania hołdu osobom, które swoją działalnością i służbą przyczyniły się do odzyskania i obrony niepodległości Polski.

Przemówienia okolicznościowe wygłosili wicestarosta Powiatu Oświęcimskiego Teresa Jankowska oraz wiceprezydent Oświęcimia Krzysztof Kania. Naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach Jan Kwaśniewicz przybliżył ideę akcji „Powstańcy to wiara, nadzieja i cud – ocalmy groby Powstańców Śląskich od zapomnienia!”. Jej celem jest zewidencjonowanie jak największej liczby grobów, w których spoczywają powstańcy śląscy, a które dotychczas nie zostały ujęte w ewidencjach prowadzonych przez instytucje samorządowe i państwowe.

Sylwetkę Leopoldyny Staweckiej przedstawiła s. Maksymiliana Gustyn ze Zgromadzenia Sióstr Serafitek, autorka jej biografii. Aktu oznaczenia grobu znakiem pamięci „Tobie Polsko” dokonał naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Jan Kwaśniewicz. Modlitwie w intencji zmarłej przewodniczył ks. Edward Mazgaj. Uroczystość zakończyło złożenie kwiatów oraz zapalenie zniczy.

Z Bochni na fronty walk o niepodległość

Leopoldyna Stawecka urodziła się 11 października 1896 roku w Bochni. W rodzinie i wśród bliskich nazywano ją zdrobniale Olgą. Ukończyła szkołę podstawową w rodzinnym mieście. Dorastała w atmosferze patriotyzmu i dążeń Polaków do odzyskania przez Ojczyznę niepodległości.

W 1914 roku rozpoczęła naukę w Seminarium Nauczycielskim przy Szkole Wydziałowej im. św. Kingi w Bochni. Jej edukację przerwał wybuch I wojny światowej. Jako siedemnastoletnia dziewczyna, przebrana za mężczyznę, wstąpiła do Legionów Polskich i nawiązała kontakt ze Związkiem Strzeleckim. Przez krótki czas walczyła na froncie, a następnie ukończyła kurs sanitariuszek i podjęła służbę w szpitalu wojskowym w Krakowie. Z rozkazu Naczelnego Komitetu Narodowego pracowała również w austriackim szpitalu w Bochni, gdzie opiekowała się rannymi legionistami.

W 1918 roku włączyła się w walki polsko-ukraińskie. We Lwowie wstąpiła do Ochotniczej Legii Kobiet. Wraz z „Orlętami” uczestniczyła w obronie miasta. Za walki o Lwów otrzymała odznakę „Orlęta”, a później stopień porucznika Wojska Polskiego.

W 1919 roku zdała maturę wojskową i walczyła pod Leodyką. W tym samym roku została samodzielną komendantką oddziału Ochotniczej Legii Kobiet w Stanisławowie, a w styczniu 1920 roku objęła funkcję komendantki Legii Lwowskiej.

W lipcu 1920 roku Olga Stawecka wyruszyła na front wojny polsko-bolszewickiej. Walczyła w obronie Wilna, a wraz ze swoim oddziałem osłaniała wycofujące się wojska polskie. Podczas walk została ranna w prawe płuco. Mimo odniesionych obrażeń i osłabienia już w sierpniu stanęła do walki w obronie Warszawy.

Za swoje zasługi otrzymała stopień porucznika Wojska Polskiego, Krzyż Walecznych oraz odznakę „Za trud ofiarny”. Pod koniec 1920 roku objęła dowództwo nad Legią Warszawską.

Po ustabilizowaniu się sytuacji politycznej w Polsce Leopoldyna zdecydowała się zakończyć służbę wojskową. Gdy jednak w maju 1921 roku wybuchły walki związane z III Powstaniem Śląskim, ponownie zaangażowała się w działalność niepodległościową i wzięła udział w powstaniu.

15 listopada 1924 roku Leopoldyna Stawecka wstąpiła do Zgromadzenia Córek Matki Bożej Bolesnej, czyli Sióstr Serafitek, w Oświęcimiu. Przyjęła imię zakonne Eligia. W Warszawie uzupełniła wykształcenie pedagogiczne, a następnie pracowała jako wychowawczyni w prowadzonym przez siostry Domu Dziecka w Oświęcimiu.

Jej życie zakonne zostało naznaczone chorobą i cierpieniem. Zachorowała na gruźlicę, która – jak podaje biografia – rozwinęła się jako następstwo rany postrzałowej płuca oraz intensywnej pracy. W celach leczniczych wyjechała do Białki Tatrzańskiej, a także leczyła się w szpitalach w Zakopanem i Nowym Targu.Po dziewięciu latach pobytu w Zgromadzeniu, na łożu śmierci, złożyła śluby wieczyste. Zmarła 7 stycznia 1933 roku w Białce Tatrzańskiej. Została pochowana na cmentarzu w Oświęcimiu.

Uroczystość oznaczenia jej grobu znakiem pamięci „Tobie Polsko” jest kolejnym przypomnieniem o losach Leopoldyny Staweckiej – bochnianki, żołnierza i uczestniczki walk o niepodległość Polski, której życie było świadectwem służby Ojczyźnie.

Fot. Krzysztof Łojko, IPN Katowice